Asesora z Rejentem wzmogła się uparta,
Coraz głośniejsza kłótnia o kusego charta
Pan Tadeusz, Adam Mickiewicz
Charty zawsze wzbudzały emocje. Tym szybkim, bystrym myśliwym nie jedna praca została poświęcona. Nie jeden poeta wers piękny skreślił· i nie jeden szlachcic udowadniał lepszość swego charta nad innymi. Nie jedno polowanie, jako piękne przedstawienie odbyto. Piękne by było, gdyby bajka napisana przez wielu trwała dalej. Niestety zakaz trzymania chartów i polowania przy ich użyciu wprowadzony w 1946 roku położył kres użytkowości charta. I tylko wąska grupa pasjonatów trwała przy utrzymaniu instynktu charta organizując w zamian torowe i terenowe wyścigi chartów.
Coraz częściej obserwujemy charta ozdobnego, charta towarzysza, czy charta kanapowego, który instynkt swój pierwotny zatracił, a wadliwa anatomia skrywana jest pod puklami coraz bardziej obfitego włosa, który funkcji swej również nie spełnia. Pokutuje tutaj również stereotyp powtarzany przez pokolenia, iż chart, który raz za przynętą pobiegnie, uciekać i polować zacznie. Wierząc w tą maksymę wielu właścicieli chartów nie pozwala swoim podopiecznym na wykazanie psich pasji łowieckich na coraz liczniej organizowanych w Polsce wyścigach terenowych, czyli coursingach. Moim zdaniem z chartem jest zupełnie odwrotnie – ten bystry sprinter dla zdrowej psychiki i ruchomości swojej potrzebuje pościgu. Jest on na co dzień spokojniejszym wtedy. I mam nadzieję, że przyszłe lata pokażą zwiększającą się frekwencją, jak ważna dla charta jest gonitwa. Zadowolony z siebie chart jest dobrym towarzyszem i spokojnym kompanem na co dzień.
Wspomniany powyżej zakaz trzymania i polowania z chartem bezpośrednio przełożył· się na ilość tych pięknych psów. Spowodował,· iż praktycznie utraciliśmy charta polskiego. I tylko wytrwali pasjonaci sprawili, że chart polski istnieje i został· oficjalnie uznany przez FCI w 2001 roku. Z tego również powodu ucierpiały wszelakie publikacje dotyczące charta i charciego sportu. Dlatego czerpię garściami ze źródeł, które dla każdego charciarza stać się powinny swoistą biblią. Ocena charta podczas coursingu jest uznaniowa, sędzia ocenia szybkość, zręczność, inteligencję, zwinność i zaciętość przyznając maks. 20 punktów w każdej kategorii.
Jak jednak interpretować pościg? Jak ocenić charta ma nasze oko? – nie ma w Polsce źródeł, które jasno i klarownie wytłumaczą system oceny. Międzynarodowy Regulamin Torowych i Terenowych Wyścigów Chartów określa tylko zakres w jakim oceniana jest każda cecha podczas biegu charta. Znaczącym tu jest wspaniała praca opublikowana w Roczniku Towarzystwa Łowczego w Wielkim Księstwie Poznańskiem z 1861 roku, a mianowicie Przepisy do Wyścigów Charciarskich Towarzystwa Łowczego i Nowe Prawa Charciarskie przez Tomasza Thackera. Z detalami opisane są zasady i reguły udziału w wyścigach, sporo miejsca poświęcone jest etyce i zachowaniu się tak właścicieli, jak i wszystkich osób biorących udział w zawodach, również obowiązki osób funkcyjnych. Zawody, rozpoczęcie i zakończenie jest dokładnie nakreślone. W końcu opisana jest systematyka oceny psa. Element, który budzi wiele emocji wśród właścicieli psów w dzisiejszych czasach. Zaznajomienie się z powyższą pracą mam nadzieję zaspokoi ciekawość zainteresowanych tematem i ukróci komentarze tych niezadowolonych z pracy sędziów, a tym co na brak wiedzy w tym temacie cierpią odpowiednią porcję informacji użytecznych da.
Ktoś może powiedzieć, że to przeżytek i stare – tak, z czasem inaczej trenujemy psy,o ile w ogóle ktoś to robi. System żywienia również się zmienił, ale systematyka oceny pracy charta nie zmieniła się od wieków, bo chart gonić ma dokładnie tak, jak robił· to przez pokolenia. Tylko my nie wiemy, jak wyglądało to drzewiej.
Jeżeli pies podczas szczucia pełniąc swą powinność się wywróci, liczy mu się za to jeden punkt; jeżeli się wywróci dochodząc zająca albo wyprzedzając w celu schwycenia i przez to da obrót, ma prawo do dwóch punktów, jeden za wywrócenie, drugi za obrót.Jeżeli obrót połączony jest przez „go by” z nadzwyczajną szybkością, liczy mu się trzy punkta ( jeden za wywrócenie, a dwa za „kotę”; jeżeli zaś da okólną „kotę” i przewróci się przytem, liczą mu się cztery punkta.
Ważna w tym przypadku jest historia, dla znaczenia i interpretacji biegu charta. Ważne jest abyśmy pamiętali do czego chart był stworzony. Wtedy ta historia zmienia podejście do sportu, zmienia nasze życie, które z dnia na dzień coraz bardziej przyporządkowane jest psom otwartych przestrzeni – jak określił charty Lubomir Smyczyński w swojej pracy pt: PSY – rasy, hodowla, szkolenie.
Wracając jednak do teraźniejszości, która jest przedmiotem tegoż artykułu chciałam podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami, co do organizacji terenowych wyścigów chartów w Polsce. Sezon w pełni, a pod egidą ZKwP w tym roku odbyło się już pięć coursingów ( trzy rangi międzynarodowej i dwa rangi krajowej ), następne pięć z Mistrzostwami Polski w Swornychgaciach odbędzie się w drugiej połowie roku. Łatwość komunikacji jaką dały komputery w latach ubiegłych, otwarcie granic spowodowało, iż coraz więcej pasjonatów charcich sportów może porównywać sprawność i spryt naszych psów z psami w innych krajach, że możemy podpatrywać jakość organizacji i przenosić ją na nasze podwórko, ku uciesze tych, co biegają w Polsce. I o ile mamy psy, którymi pochwalić się możemy, to jakość organizacji imprez zdecydowanie daje duże pole do popisu. Robiąc jednak krok w tę stronę, z pewnością przyczynimy się do polepszenia bezpieczeństwa biegających psów i wpłyniemy na frekwencję zapraszając gości zagranicznych, którzy lubią polską gościnność i kuchnię, a z pewnością polubią jakość i dbałość o detal organizacyjny charcich zawodów.
W tym roku nowością w charcim sporcie jest Puchar Polski, mam nadzieję, że wpłynie na ilość aktywnie biegających chartów zarejestrowanych w ZKwP, a czy się przyjmie – czas pokaże, wszak konkurencja i emocje zawsze towarzyszyły chartom i ich pracy. Niech tak pozostanie dla zdrowia tych pięknych psów i utrzymania ich użytkowości. Nową, acz nieoficjalną konkurencją wzbudzającą wiele emocji i zaspokajającą ciekawość nie tylko charciarzy był konkurs zorganizowany przez sekcję charta wyścigowego ZKwP oddział częstochowski. SPEED MASTER – czyli mierzenie prędkości z jaką biegnie pies. Głośnie okrzyki radości lub rozczarowania towarzyszyły ogłaszaniu werdyktów. SPEED MASTER przyciągnął· prawie taką samą ilość uczestników, jak organizowane dzień wcześniej Krajowe Terenowe Wyścigi Chartów, czyli coursing. Więc i ciąg dalszy będzie. Mam nadzieję, że w październikowej edycji padną kolejne rekordy, ale o nich za chwilę. W coursingowej klasyfikacji generalnej prym wiódł chart polski TYTUS ( wł. Elżbieta Grabowska), który uzbierał 349 punktów, zaraz za nim uplasowała się borzojka DUSZKA z Jurajskich Biskupic, której właścicielem jest Piotr Łabiński ( 348 pkt.) oraz FASCINACIA Nijinski Ballet – borzojka z Czech ( 347 pkt.). Jak zwykle najliczniejszą rasą na coursingu były charty angielskie whippet. Zwycięska suczka to R’HANNA Frost Bonaqua ( wł. Wojciech Otocki ), natomiast palma pierwszeństwa w psach przypadła KOCHAM CIĘ Vincit Omnia ( wł.Joanna Rosenthal ). Najlepszym whippetem sprinterem okazał· się RAKIJA Pagawa należący do Iwony Nahalewicz, a pierwsze miejsce w sprinterkach wybiegała MY SWEETEST DREAM Aga-Rena Sylwi Szubert. Wszelkie dokładniejsze wyniki znaleźć można na stronie komisji ds. wyścigów chartów – www.wyscigi.zkwp.pl.
61,58 km/h – czyli mandat za przekroczenie prędkości w terenie zabudowanym dostał· pies rasy chart angielski whippet RAINBOW RUNNER Aviaticus, pochodzący z hodowli pani Barbary Westrych, która oddała się hodowli i treningowi charta wyścigowego. Pele, bo tak nazywa się whippet należący do ðukasza Peplińskiego, był· wielkim zaskoczeniem. Obalił· on kolejny mit związany z chartami, który mówił, że najszybszymi psami są charty angielskie greyhound. Tym razem stanęły one na drugiej, trzeciej i siódmej lokacie, a warto wspomnieć, iż czeski grey JARVIS ASTON Riuna ( lokata 2 ) jest psem biorącym udział tak w torowych, jak i terenowych wyścigach chartów i odnoszącym niemałe sukcesy. Statystyki pokazały, iż w prędkości charty rosyjskie ustąpiły miejsca chartom polskim, a niesamowite charciki włoskie, których ku nie tylko mojej uciesze przybywa na wyścigach pokonały charty afgańskie, będąc szybszymi o średnio 3 km/h. W konkursie wzięli również udział przedstawiciele innych ras, dla porównania owczarek szkocki krótkowłosy GRAFIKA Nirreterrit rozwinęła prędkość 46,1 km/h.
Z pozoru więc niewinna i mająca na celu wprowadzenie lekkości w majowy weekend zabawa, dała wymierny obraz prędkości rozwijanej przez psa, była przyczynkiem do zastanowienia się nad podstawą anatomiczną charta a rozwijaniem prędkości przez niego, nad długością kości i budową kręgosłupa, nad tym jak ważny w tym wszystkim jest środek ciężkości, czy psi ogon. Skąd double suspension w galopie u charta się bierze i czemu u niego właśnie? Jeden z uczestników nagrał starty psów w slow motion i udostępnił je na facebooku, pięknie było oglądać raz jeszcze ruch charta – najpłynniejszy z płynnych, w którym widać duszę, zaciętość i chęć pogoni. W którym każda komórka ciała goni inną. Pytań każdy stawiał bez liku, dla mnie samej niektóre wyniki były zaskoczeniem i dały podstawę analiz, ale na to przyjdzie czas przy zebraniu większego materiału. Mamy nadzieję, ze naszą pasją zarazimy większą grupę nie tylko charciarzy, którzy zarezerwują sobie jesienny weekend na szybkie emocje na parcourze. Zapraszamy więc na październikowe emocje w Borkach Wielkich, mamy nadzieję, że tym razem bez deszczu !
Na koniec rodzynka z książki Rewieńskiego, który wspomina jaką zapowiedzią Pan komunikował psu, że zbliża się pora polowania. W dzisiejszych czasach polować już nie można, ale cytat ten w dobry nastrój wprawia.
Sprzykrzyło mi się – powiada – jeść ciągle same daktyle, chciałbym pokosztować mięsa.
Życzę wiec wszystkim biegaczom radości z posiadania charciej duszy przy boku i miłych spotkań na wyścigach !
